Hoe reageren kinderen?

Emoties

Eigenlijk reageren kinderen net als volwassenen. Ze zijn verdrietig, bang of boos, lopen rond met schuldgevoelens, voelen zich ongelukkig en in de steek gelaten of doen heel stoer net alsof er niets aan de hand is.

Inzicht in de verschillende reacties kan u helpen bij het ondersteunen en het adviseren van ouders en kinderen.

Verdriet

Soms lijkt het alsof kinderen nauwelijks verdrietig zijn. Er wordt hen iets vertelt, ze huilen en even later spelen ze weer. Dat komt omdat kinderen niet uren achtereen met verdriet bezig kunnen zijn. Ze hebben afleiding nodig. Bovendien leven ze in het hier en nu en vinden ze het moeilijk om ver in de toekomst te kijken.

Fred:
"Soms leek het wel alsof de gesprekken langs haar heen gingen. Dan speelde ze gewoon verder. Tot ik ontdekte dat haar beer een verband om zijn hoofd had. Pas toen begreep ik dat ze er wel degelijk mee bezig was."

Omdat ze hun zieke ouder willen sparen, laten kinderen soms thuis nauwelijks iets los, maar praten ze bijvoorbeeld wel met vrienden of vriendinnen.

Voor ouders kan dit moeilijk zijn, omdat ze het gevoel hebben geen contact met hun kind te kunnen maken. Maar kinderen tonen hun verdriet vaak op een andere manier. In hun dagboek bijvoorbeeld of in gedichten.

Angst

Veel kinderen zijn bang. Bang voor de ziekenhuisomgeving, voor uiterlijke veranderingen, voor het dreigend verlies van de zieke ouder, voor het verlies van de gezonde ouder of om zelf dood te gaan.

Schuldgevoelens

Ook kinderen zoeken naar oorzaken. Er zijn kinderen die zichzelf de schuld geven van het feit dat hun vader of moeder kanker heeft. Ze denken dat ze iets gezegd, gedaan, of gedacht hebben wat de kanker heeft veroorzaakt.

Hans:
"Mijn moeder struikelde over mijn skateboard. Ze zat onder de blauwe plekken. Een week later bleek dat ze kanker had. Ik kon het mezelf niet vergeven. Ik dacht dat het mijn schuld was dat ze ziek geworden was."

Boos

Sommige kinderen zijn gewoon boos. Boos omdat de hele wereld veranderd is, omdat thuis thuis niet meer is, omdat het hun vader of moeder is die zo ziek is.

Dick:
"We hebben haar maar een kussen gegeven om tegen te slaan. Er bleef geen deur meer heel en ook haar broertje kreeg het zwaar te verduren. We hebben gezegd dat we het allemaal goed konden begrijpen, maar dat ze beter iets anders met haar boosheid kon doen."

Onverschilligheid

Eigenlijk gaat het om pseudo-onverschilligheid, want kinderen zijn niet onverschillig, maar willen en kunnen hun verdriet vaak niet tonen. Ze kunnen niet voortdurend met verdriet bezig zijn, hebben behoefte aan afleiding en willen het liefst 'gewoon' zijn.

Daniël:
"Op school zeiden ze wel eens tegen me dat ik me meer moest laten zien. Maar hoe dan? Moet ik soms gaan lopen janken omdat mijn vader zo ziek is? Ja mooi niet. Die pijn zit van binnen. Daar snapt een ander toch niets van."

Misvattingen

Bob:
"Die dokter had het over een mela-dinges of zoiets. Hij dacht zeker dat ik het wel zou begrijpen. Pas later toen hij het over huidkanker had, begreep ik dat het menens was."

Ga er niet vanuit dat pubers alles begrijpen. Ze doen soms wel alsof en hebben meer kennis dan jongere kinderen, maar het gevaar van overschatting is groot. Gebruik ook voor pubers heldere en duidelijke taal en ga na of ze het begrepen hebben.

Claudia:
"Die verpleegkundige vroeg wel 100 keer of ik wel echt begreep wat er aan de hand was. Natuurlijk weet ik dat ze doodgaat en ik vind het verschrikkelijk. Maar dat hoeft ik toch niet aan haar te vertellen?"

Claudia begreep heel goed wat er aan de hand was. Ze reageerde echter heel anders dan de verpleegkundige had verwacht. Kinderen laten hun emoties pas blijken als het veilig is.